Cây Kim ngân trong Y học!

• Cây Kim ngân

            Cây Kim ngân (tên khoa học Lonicera jaoinica Thunb.) còn được gọi là cây Nhẫn đông, thuộc họ Cơm cháy Capriifoliaceae. Kim ngân là một loại dây mọc leo, thân có thể vươn dài tới 10m hay hơn. Cành lúc còn non màu lục nhạt, có phủ lông mịn, khi cành già chuyển màu nâu đỏ nhạt, nhẵn. Lá mọc đối, đôi khi mọc vòng 3 lá một, hình trứng dài, đầu hơi tù, phía cuống tròn, cuống ngắn 2-3mm, cả hai mặt đều phủ lông mịn, quả mọng màu đen hơi xanh, hình cầu, đường kính 6–7 mm. Do hoa đẹp và rễ khỏe, trên thế giới cây kim ngân thường được trồng để làm cảnh, giữ nước và đất. Ở nước ta, kim ngân thường mọc hoang tại nhiều tỉnh vùng núi như Cao Bằng, Lạng Sơn, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Bắc Giang, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ.       

Cây Kim ngân

• Tác dụng của cây Kim ngân
  • Trong y học cổ truyền

            Kim ngân được trồng và sử dụng làm thuốc ở nhiều nơi, đặc biệt là ở Đông Á. Theo Y học cổ truyền, cây kim ngân có tác dụng giúp thanh nhiệt giải độc, thanh giải biểu nhiệt, thanh thấp nhiệt. Thường được sử dụng trong điều trị các bệnh mụn nhọt, nhọt vú, nhọt trong ruột, đinh độc, dị ứng và mẩn ngứa. Ngoài ra, kim ngân còn được sử dụng để điều trị ngoại cảm phong nhiệt, sưng đau hầu họng, viêm amiđan, đau mắt đỏ, sốt nóng ở thời kỳ đầu, điều trị bệnh lỵ hoặc tiểu tiện ra máu.

• • Với y học hiện đại

            Cho đến nay, hơn 140 hợp chất đã được phân lập và xác định từ cây kim ngân. Một số hợp chất chính như: axit hexadecanoic, axit octadecadienoic, ethyl palmitate và dihydrocarveol. Đồng thời, cây kim ngân chứa rất nhiều flavones, axit hữu cơ, saponin triterpenoid và iridoids.

            Tinh dầu là một trong những thành phần quan trọng, tồn tại trong các bộ phận trên không của cây kim ngân như hoa (tươi và khô), lá và dây leo, trong đó có geraniol, α – pinen, α – terpineol, eugenol, hex -1 -en, axit chlorogenic, linalol… Môi trường sống khác nhau, thời gian thu hoạch, bộ phận làm thuốc, phương pháp chiết xuất và chế biến sẽ cho hàm lượng và thành phần của tinh dầu khác nhau.

            Nhờ vào sự phát triển của các công nghệ chiết xuất hiện đại, cây kim ngân đã được chiết xuất ra rất nhiều hợp chất có tác dụng tốt đối với sức khỏe con người.

            Các hoạt chất như chlorogenic acid, luteolin, saponin, isochlorogenic acid và tanin trong cây kim ngân hoạt động theo các cơ chế kháng viêm mạnh mẽ, bao gồm ức chế cytokine, giảm hoạt động của các enzyme viêm và ngăn chặn sự hoạt hóa của NF-κB.

            Chiết xuất cây kim ngân có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn và virus, bao gồm vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp và virus cúm. Các hợp chất như saponin và flavonoid trong cây giúp ngăn chặn sự phát triển của các vi sinh vật này. Bên cạnh đó, cây kim ngân còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa như flavonoid và phenolic, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do, từ đó làm chậm quá trình lão hóa. Các hợp chất trong cây kim ngân giúp tăng cường chức năng miễn dịch, kích thích sản xuất các tế bào miễn dịch và tăng cường khả năng chống lại bệnh tật.

              Nhờ vào hàm lượng cao các hợp chất chống oxy hóa cùng với đó là khả năng kháng viêm và kháng khuẩn mạnh mẽ, chiết xuất kim ngân hiện nay được sử dụng để điều trị các tình trạng da như mụn trứng cá, eczema, viêm da dị ứng cũng như được sử dụng trong rất nhiều các sản phẩm chăm sóc da.

• • Một số bài thuốc sử dụng cây Kim ngân có thể tham khảo
    • Chữa mụn nhọt, mẩn ngứa, một số trường hợp dị ứng: Kim ngân 6g (hoa) hoặc 12g (cành lá) với 100ml nước, thêm đường 4g, sắc còn 10ml. Người lớn ngày uống từ 2-4 liều, trẻ em từ 1-2 liều.
    • Chữa mụn nhọt, mẩn ngứa, thông tiểu: Hoa kim ngân 6g, cam thảo 3g, nước 200ml, sắc còn 100ml, chia 2-3 lần uống trong ngày.
    • Chữa mụn nhọt, sốt, cảm: Hoa Kim ngân 40g, liên kiều 40g, kinh giới tuệ 16g, cát cánh 24g, đạm đậu sị 20g, bạc hà 24g, ngưu bàng tử 24g, đạm trúc diệp 16g. Tất cả sấy khô, tán bột, ngày uống 1 2 lần, mỗi lần 12g bột.

          Cây kim ngân là một nguồn tài nguyên quý giá trong y học hiện đại với nhiều ứng dụng tiềm năng. Nghiên cứu và phát triển các sản phẩm từ cây kim ngân có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe, đặc biệt trong việc điều trị các bệnh viêm, nhiễm trùng và chăm sóc da.

Tài liệu tham khảo:

Lonicera japonica Thunb.: Ethnopharmacology, phytochemistry and pharmacology of an important traditional Chinese medicine (Xiaofei Shang, Hu Pan, Maoxing Li, Xiaolou Miao, Hong Ding) https://doi.org/10.1016/j.jep.2011.08.016

Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (GS.TS Đỗ Tất Lợi)